Phát huy trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam trong thời đại mới

Bước vào giai đoạn phát triển mới, khi đất nước đứng trước những vận hội, thách thức đan xen, yêu cầu đòi hỏi cao từ thực tiễn, vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng hay quy mô nền kinh tế, mà ở phương thức lãnh đạo, khả năng quy tụ niềm tin và phát huy trí tuệ của toàn xã hội đóng vai trò quyết định. Trong bối cảnh đó, những định hướng và thông điệp quan trọng của Tổng Bí thư Tô Lâm nhân dịp năm mới 2026 đã đặt ra một yêu cầu mang tính chiến lược: Phát huy cao độ trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam, trên nền tảng củng cố đoàn kết, nuôi dưỡng niềm tin và đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo của Đảng.

Biểu trưng “Việt Nam kỷ nguyên phát triển mới” diễu hành qua lễ đài tại Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9. Ảnh: TTXVN

1. Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta là hành trình “sáng chắn bão giông, chiều ngăn khói lửa”. Với ý chí kiên cường, bất khuất, cha ông ta với khát vọng hòa bình, tự chủ, không tiếc máu xương, đã làm nên những Bạch Đằng, Chi Lăng, Đống Đa, rồi đến chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, thu non sông về một mối, Bắc Nam sum họp một nhà.

Những trang sử hào hùng ấy cũng tô thắm cho chân lý sáng ngời, rằng Tổ quốc chỉ thực sự vượt qua những cam go, thử thách khi biết khơi dậy và quy tụ được sức mạnh đại đoàn kết, trí tuệ, bản lĩnh của toàn dân tộc. Mà chân lý ấy đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại khẳng định bằng câu nói bất hủ: Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết/ Thành công, thành công, đại thành công”, đang tiếp tục soi đường, dẫn lối để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta tiến về phía trước với niềm tin tất thắng.

Trong giai đoạn phát triển mới, khi mà trí tuệ không chỉ là tri thức khoa học - công nghệ, mà còn là năng lực hoạch định chính sách, khả năng dự báo, bản lĩnh ra quyết định đúng lúc, đúng hướng trước những biến động nhanh và khó lường của tình hình thế giới. Trong khi sự cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, biến động địa chính trị phức tạp, chuyển đổi số và kinh tế tri thức diễn ra mạnh mẽ. Vậy nên sức mạnh quốc gia đã không còn được đo thuần túy bằng tài nguyên thiên nhiên hay quy mô dân số, mà bằng chất lượng trí tuệ, năng lực sáng tạo và khả năng tổ chức xã hội.

Giữa bối cảnh ấy, dẫu còn gặp nhiều khó khăn về điều kiện cơ sở vật chất, mức thu nhập bình quân đầu người và nguy cơ bẫy thu nhập trung bình, song bằng truyền thống yêu nước nồng nàn, cần cù, sáng tạo, trí tuệ, bản lĩnh và có khả năng thích ứng cao trước biến động, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, dân tộc ta đã đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Mà những thành tựu vĩ đại của đất nước sau 40 năm kiên trì thực hiện công cuộc đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo là minh chứng.

Đánh giá về bản lĩnh vượt khó đến khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên mới, nhất là trong nhiệm kỳ Đại hội XIII, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình nêu rõ: Nhiệm kỳ Đại hội XIII là một nhiệm kỳ đặc biệt, bắt đầu với những phép thử vô cùng khó khăn, nhất là đối với bản lĩnh và trí tuệ của Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta. Chúng ta bước vào nhiệm kỳ khi đại dịch COVID-19 bùng phát, lan rộng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế thế giới, khu vực và Việt Nam; tiếp đó là những đứt gãy chuỗi cung ứng, lạm phát thế giới tăng mạnh và các cuộc xung đột địa chính trị làm suy yếu nhiều nền kinh tế trên toàn cầu. Nhưng chính trong gian khó, bản lĩnh, trí tuệ con người Việt Nam lại càng tỏa sáng. Với tinh thần biến nguy thành cơ, dưới sự lãnh đạo sáng suốt, toàn diện của Đảng, sự điều hành quyết liệt của Chính phủ và sự chung sức, đồng lòng của toàn dân, chúng ta đã vượt qua khó khăn, thách thức, hoàn thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và đạt kết quả toàn diện trên nhiều lĩnh vực...

2. Một quốc gia muốn đi xa không thể chỉ dựa vào những thành quả quá khứ, mà phải liên tục làm mới mình bằng tư duy lãnh đạo phù hợp với thực tiễn phát triển. Như trong phát biểu kết luận Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị sáng 18/5/2025 tại thủ đô Hà Nội, Tổng Bí thư Tô Lâm đã từng khẳng định: "Chúng ta có quyền tự hào, nhưng cũng phải thẳng thắn nhìn nhận, phía trước còn nhiều thách thức gay gắt, đòi hỏi chúng ta không được chủ quan, không được ngủ quên bên vòng nguyệt quế, không được chậm trễ, càng phải không ngừng đổi mới, cải cách, phát huy mọi nguồn lực và động lực trong xã hội, trong Nhân dân, triển khai một cách sâu sắc, toàn diện, quyết liệt, quyết tâm đạt được mục tiêu lớn đã đề ra. Những đổi mới, cải cách mà chúng ta đang triển khai không chỉ là yêu cầu khách quan của phát triển mà còn là mệnh lệnh từ tương lai dân tộc".

Biểu trưng “Việt Nam kỷ nguyên phát triển mới” diễu hành qua lễ đài tại Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9. Ảnh: TTXVN

Và để biến những đổi mới, cải cách ấy thành chủ trương, đường lối rõ ràng, khoa học, bài bản, 7 nghị quyết chiến lược đã được Bộ Chính trị ban hành để đưa đất nước ta bước vào kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, thịnh vượng. Đó là Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/1/2025 về “Hội nhập quốc tế trong tình hình mới”; Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân.

Song, để đưa những chủ trương ấy vào thực tiễn đòi hỏi không chỉ là ý chí phấn đấu, tinh thần quyết tâm cao độ. Mà ở đó, một trong những quan điểm chủ đạo trong thông điệp năm mới 2026, Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định là đoàn kết và niềm tin.

Tổng Bí thư khẳng định: Đoàn kết không chỉ là một khẩu hiệu hay một lời kêu gọi. Đoàn kết phải trở thành cách ứng xử của cả hệ thống và của mỗi người Việt Nam: đoàn kết trong Đảng, đoàn kết trong Nhân dân, đoàn kết giữa ý Đảng và lòng dân; biết đặt việc chung lên trên, biết gác cái riêng lại khi cần. Và cùng với đoàn kết là niềm tin: tin vào con đường mình đã chọn, tin vào sức mạnh của dân tộc, tin rằng điều tốt đẹp sẽ đến nếu chúng ta làm việc bền bỉ và vì nước, vì dân.

Một quy luật tất yếu khách quan đã được chỉ ra rằng, khi niềm tin được củng cố, trí tuệ xã hội sẽ được giải phóng. Ngược lại, nếu niềm tin suy giảm, mọi nguồn lực dù lớn đến đâu cũng khó phát huy trọn vẹn. Do đó, việc gắn kết chặt chẽ “ý Đảng, lòng dân” không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà là vấn đề chiến lược lâu dài của Đảng ta.

Một điểm nhấn quan trọng trong các định hướng của Tổng Bí thư Tô Lâm là yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo và quản lý, theo hướng gần dân, sát dân, lắng nghe dân, tôn trọng dân và dựa vào dân. Trong bối cảnh xã hội ngày càng đa dạng về lợi ích, phong phú về thông tin và nhạy cảm với các vấn đề công bằng, minh bạch, phương thức lãnh đạo hành chính - mệnh lệnh đơn thuần không còn phù hợp. Đây không chỉ là sự điều chỉnh về phong cách, mà là đổi mới về tư duy cầm quyền. Đảng muốn giữ vững vai trò lãnh đạo phải thường xuyên tự đổi mới, tự chỉnh đốn, nâng cao năng lực đối thoại và khả năng tiếp thu phản biện xã hội. Lắng nghe dân không phải để “chiều theo” mọi ý kiến, mà để hiểu đúng thực tiễn, từ đó ban hành chính sách sát cuộc sống, hợp lòng dân. Tôn trọng dân không chỉ thể hiện ở lời nói, mà ở việc bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân được thực thi thực chất, không hình thức. Dựa vào dân, suy cho cùng là dựa vào nguồn trí tuệ và sức mạnh to lớn nhất của quốc gia.

Trong thời đại mới, hiệu quả lãnh đạo của Đảng không chỉ được đo bằng các chỉ tiêu kinh tế, mà còn bằng mức độ gắn kết giữa chủ trương, đường lối với đời sống Nhân dân. Khi “ý Đảng” hòa quyện với “lòng dân”, chính sách sẽ có sức sống, cải cách sẽ có điểm tựa và mọi khó khăn đều có thể vượt qua. Ngược lại, nếu khoảng cách giữa chủ trương và thực tiễn đời sống ngày càng giãn rộng, thì đó không chỉ là vấn đề quản lý, mà là thách thức đối với niềm tin xã hội. Vì vậy, đổi mới phương thức lãnh đạo theo tinh thần gần dân, sát dân chính là con đường ngắn nhất để củng cố niềm tin và phát huy trí tuệ xã hội.

Thời đại mới đặt ra những yêu cầu mới về bản lĩnh quốc gia: bản lĩnh hội nhập nhưng không hòa tan, bản lĩnh đổi mới nhưng không xa rời nền tảng, bản lĩnh phát triển nhanh nhưng phải bền vững. Để làm được điều đó, Đảng đang là trung tâm quy tụ trí tuệ, là lực lượng tiên phong trong đổi mới tư duy và phương thức lãnh đạo, là sự gương mẫu của mỗi đảng viên, nhất là đảng viên có chức vụ, quyền hạn và bằng hiệu quả thực tiễn. Khi người dân tin, sẽ đồng hành. Khi trí tuệ xã hội được khơi thông, sức sáng tạo sẽ được nhân lên gấp bội.

Phát huy trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam trong thời đại mới, suy cho cùng là tinh thần nhìn thẳng, nói thật, là dám đối diện và vượt qua thách thức, khó khăn bước đầu khi thực hiện đột phá phát triển vì một đất nước Việt Nam giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. Những thông điệp và định hướng của Tổng Bí thư Tô Lâm trước thềm Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã khẳng định tư tưởng xuyên suốt, nhất quán của Đảng ta là lấy dân làm gốc, lấy niềm tin làm nền tảng, lấy đổi mới làm động lực.

Và trong hành trình phía trước, khi thách thức ngày càng phức tạp, chỉ có sự gắn kết bền chặt giữa “ý Đảng, lòng dân” mới tạo nên sức mạnh đủ lớn để đất nước vững vàng tiến bước.

Đỗ Đức